Bilbao

Bilbao werd gesticht op 15 juni 1300, toen Diego López V de Haro, de heer van Biskaje, een stadshandvest tekende voor een nederzetting aan de rechteroever van de Nervión. De plek was slim gekozen: ver genoeg landinwaarts om veilig te zijn, maar nog net bevaarbaar vanaf zee. Eeuwenlang leefde de stad van haar haven, met de export van Castiliaanse wol en Biskajs ijzererts als belangrijkste handel.

In de negentiende eeuw veranderde alles. De heuvels rond Bilbao zaten vol ijzererts, en met de opkomst van de staalindustrie werd de stad in een paar decennia de motor van de op één na meest geïndustrialiseerde regio van Spanje, na Catalonië. Hoogovens, scheepswerven en mijnen trokken tienduizenden arbeiders aan. De stad groeide explosief en slokte de omliggende dorpen op. Het maakte Bilbao rijk, maar ook grauw: tegen de jaren zeventig was de Nervión zo vervuild dat er nauwelijks nog leven in zat.

Toen kwam de klap. De industriële crisis van de jaren tachtig sloopte de oude economie: werven sloten, de werkloosheid schoot omhoog. In augustus 1983 liep daar bovenop een verwoestende overstroming doorheen, die de oude binnenstad onder water zette. Bilbao stond op een kruispunt: aftakelen, of zichzelf opnieuw uitvinden.

De stad koos voor het tweede, en deed dat met lef. Er kwam een nieuwe metro, ontworpen door Norman Foster. De oude haven werd verplaatst en de vrijgekomen rivieroever heringericht. En als kroon op het werk haalde Bilbao het Guggenheim binnen: een museum van de Amerikaanse architect Frank Gehry, gebouwd van titanium, glas en kalksteen, precies op de plek waar ooit de roetzwarte fabrieken stonden. Het opende in oktober 1997, en de wereld kwam kijken.

Een pintxo is een klein hapje, vaak op een stukje brood, met een prikkertje erdoor. In het Casco Viejo, en vooral rond de Plaza Nueva, ligt de toonbank van elke bar er vol mee. Je pakt zelf, of bestelt iets warms van de kaart, en rekent aan het eind af op vertrouwen. Erbij hoort een glas txakoli: een licht bruisende, frisse Baskische witte wijn die van hoogte wordt ingeschonken, zodat hij wat lucht meekrijgt.