De Place de la Bourse en de Miroir d'Eau in Bordeaux
Reisgids · Dag 10 · 29 mei

Bordeaux

De wijnhoofdstad van Frankrijk, gebouwd van goudkleurige steen aan een bocht in de rivier. Bedoeld als laatste avond van de reis. Te warm, dus het werd een paar uur en daarna door naar Châtellerault.

LandFrankrijk · Nouvelle-Aquitaine
Aan de rivierde Garonne
Inwoners±260.000
UNESCO-erfgoedsinds 2007
In het kort

Een paar uur in de hitte, en dan door

Bordeaux was bedoeld als afsluiter: één nacht, een terras langs de Garonne, de Miroir d'Eau bij avondzon. Het werd anders. Op vrijdag 29 mei is het in de stad zo benauwd warm dat we het na een paar uur voor gezien houden en doorrijden naar B&B Hotel Châtellerault, drie uur noordelijker, puur voor de nacht.

Deze gids blijft daarom staan zoals hij was: een uitgebreide reisgids over Bordeaux, met geschiedenis, bezienswaardigheden, eten en een mogelijke route. Voor een volgende keer, als de stad iets vriendelijker is met het weer.

Het centrum is compact en wandelbaar: brede kades, achttiende-eeuwse gevels in warme kalksteen en een rivier die in een halve maan om de oude stad heen buigt.

Begon als
Burdigala
Gallische, later Romeinse stad
Bijnaam
Port de la Lune
naar de maanvormige rivierbocht
Beroemd om
wijn
de wijnhoofdstad van Frankrijk
UNESCO
sinds 2007
een van de grootste stedelijke sites
Lekkerste hap
de canelé
klein, gekarameliseerd, met rum
Voor ons
Paar uur
29 mei, te warm, doorgereden
Geschiedenis

Een stad gebouwd op wijn en water

Bordeaux begon als Burdigala, een nederzetting die Gallische stammen stichtten aan een ruime bocht van de Garonne. De naam zou "haven van de maan" betekenen, naar de halvemaanvorm van die bocht, en de stad draagt de bijnaam Port de la Lune tot vandaag. Toen de Romeinen kwamen, plantten zij de eerste wijnstokken in wat nu de Médoc is. De wijn en de stad zijn sindsdien nooit meer los van elkaar te denken.

In 1154 trouwde Eleonora van Aquitanië met Hendrik II van Engeland, en Bordeaux werd Engels. Dat bleef het drie eeuwen lang. De Engelse dorst naar Bordeauxwijn, die zij claret noemden, maakte de stad rijk. Pas in 1453 viel Bordeaux weer aan Frankrijk toe, na de slag bij Castillon die het einde van de Honderdjarige Oorlog inluidde.

De grote bloei kwam in de achttiende eeuw. Bordeaux werd een wereldhaven, en de bestuurders lieten de middeleeuwse stad afbreken en herbouwen in statige klassieke steen: brede pleinen, lange kades, rijen identieke gevels. Een deel van die rijkdom kwam uit de Atlantische handel, met de slavenhandel als donkere kant van dat verhaal. Het is dezelfde welvaart die de stad haar gezicht gaf.

In de negentiende eeuw kwam de Pont de Pierre, de eerste vaste brug over de Garonne, gebouwd onder Napoleon. En in deze eeuw vond Bordeaux zichzelf opnieuw uit: de roetzwarte gevels werden schoongemaakt, er kwam een geruisloze tram, de Miroir d'Eau verscheen voor de Place de la Bourse, en in 2007 zette UNESCO de hele Port de la Lune op de Werelderfgoedlijst.

3e eeuw v.Chr. Burdigala
Gallische stammen stichten een nederzetting aan de bocht van de Garonne: Burdigala, de "haven van de maan".
56 v.Chr. Rome
De Romeinen nemen het gebied in en planten de eerste wijnstokken in de Médoc. Het begin van de wijnstreek Bordeaux.
1154 Engels Bordeaux
Door het huwelijk van Eleonora van Aquitanië met Hendrik II wordt Bordeaux Engels, en dat blijft het drie eeuwen. De wijnhandel met Engeland bloeit.
1453 Terug naar Frankrijk
De slag bij Castillon bij Bordeaux beëindigt de Honderdjarige Oorlog. De stad valt definitief aan Frankrijk toe.
18e eeuw De gouden eeuw
Bordeaux wordt een wereldhaven en herbouwt zichzelf in klassieke steen: de pleinen, de kades en de gevels die de stad nu nog haar gezicht geven.
2007 Werelderfgoed
UNESCO plaatst de hele Port de la Lune op de Werelderfgoedlijst, een van de grootste stedelijke gebieden op de lijst.
Bezienswaardigheden

Wat je gezien moet hebben

Het oude Bordeaux is vlak en wandelbaar, met de Garonne als rand. Bijna alles ligt op een kwartier lopen van elkaar. Hieronder de hoogtepunten, elk met een feitje.

Het beeldmerk Place de la Bourse en de Miroir d'Eau

Place de la Bourse & de Miroir d'Eau

Het pronkstuk van de achttiende-eeuwse stad: een streng symmetrisch plein van goudkleurige steen, recht aan de rivier. Ervoor ligt sinds 2006 de Miroir d'Eau, een vlakke waterspiegel waarin de gevels weerkaatsen. Een paar centimeter water over een spiegelgladde vloer, met om het halfuur een nevelwolk. Bij avondzon is het de mooiste plek van de stad, en gegarandeerd een hit met kinderen.

FeitjeDe Miroir d'Eau is met 3.450 vierkante meter de grootste reflecterende waterspiegel ter wereld. Hij wisselt af tussen spiegel, nevel en droog.
Over de rivier De Pont de Pierre over de Garonne

Pont de Pierre

De eerste vaste brug over de Garonne, gebouwd onder Napoleon en geopend in 1822. Een lange rij bakstenen bogen over het brede water, mooi om overheen of langs te lopen, met zicht op de oude stad.

FeitjeDe brug telt zeventien bogen, naar verluidt evenveel als het aantal letters in "Napoléon Bonaparte". Lang was het de enige oeververbinding van de stad.
Cultuur Het Grand Théâtre van Bordeaux

Grand Théâtre

Het achttiende-eeuwse operahuis aan de Place de la Comédie, met een tempelfront van twaalf kolossale zuilen. Erbovenop staan twaalf stenen beelden van muzen en godinnen. Een van de mooiste klassieke theaters van Frankrijk.

FeitjeDe monumentale trappenpartij binnen zou Charles Garnier hebben geïnspireerd bij het ontwerp van de Opéra van Parijs, bijna een eeuw later.
Uitzicht Cathédrale Saint-André en de Tour Pey-Berland

Cathédrale Saint-André & Tour Pey-Berland

De gotische kathedraal in het hart van de stad, met daarnaast de losstaande klokkentoren Pey-Berland uit de vijftiende eeuw. Wie de toren beklimt, krijgt een weids panorama over de daken en de rivier.

FeitjeIn deze kathedraal trouwde in 1137 Eleonora van Aquitanië met de Franse koning, jaren voordat ze met de Engelse koning hertrouwde en Bordeaux Engels werd.
Middeleeuws De Porte Cailhau

Porte Cailhau

Een sprookjesachtige stadspoort uit het einde van de vijftiende eeuw, met spitse torentjes en kantelen, vlak bij de rivier. Een van de weinige overblijfselen van het middeleeuwse Bordeaux tussen alle klassieke steen.

FeitjeDe poort werd gebouwd als triomfboog voor koning Karel VIII, en stond ooit precies op de grens van de toenmalige stadsmuur.
Modern La Cité du Vin

La Cité du Vin

Het moderne wijnmuseum aan de rivier, in een gebouw dat de vorm van een wijnglas, een rivierdraaikolk en een wijnstok tegelijk wil zijn. Binnen een interactieve reis door de wereld van de wijn, met bovenin een proeverij en een panorama over de stad.

FeitjeHet museum opende in 2016. De glanzende, gebogen gevel is opgebouwd uit ruim 2.500 unieke glas- en aluminiumpanelen, geen twee hetzelfde.
Plein & monument Monument aux Girondins op de Esplanade des Quinconces

Monument aux Girondins

Een weelderig monument met fonteinen, bronzen paarden en een hoge zuil, op de Esplanade des Quinconces: een van de grootste stadspleinen van Europa. Opgericht ter nagedachtenis aan de Girondijnen, een groep revolutionairen uit Bordeaux.

FeitjeDe bronzen paarden werden in de Tweede Wereldoorlog weggehaald om omgesmolten te worden, maar overleefden verborgen in een depot en keerden later terug.
Religieus erfgoed Basilique Saint-Michel

Basilique Saint-Michel

Een gotische basiliek met een losstaande klokkentoren, in een levendige buurt met markt en brocante. De toren is met 114 meter een van de hoogste van Frankrijk en hoort, net als de stad, bij het UNESCO-erfgoed van de pelgrimsroutes.

FeitjeDe toren staat los van de kerk omdat de drassige bodem het gewicht niet samen kon dragen. De Bordelais noemen hem simpelweg "la flèche".
Door de stad De Rue Sainte-Catherine

Rue Sainte-Catherine

De lange, autovrije winkelstraat die het centrum van noord naar zuid doorsnijdt, van de Place de la Comédie tot de Place de la Victoire. De slagader van het dagelijkse Bordeaux, en handig om je doorheen te oriënteren.

FeitjeMet ruim een kilometer winkels op rij geldt de Rue Sainte-Catherine als een van de langste aaneengesloten winkelstraten van Europa.

De bezienswaardigheden van het centrum. Klik op een stip voor de naam. Het oude Bordeaux is vlak en compact: bijna alles ligt op loopafstand langs de Garonne.

Eten & drinken

De wijnhoofdstad, en wat erbij hoort

Bordeaux is voor veel mensen vooral een naam op een wijnfles, en terecht: de stad is het hart van het beroemdste wijngebied ter wereld. Maar er staat ook stevig op het bord.

De rode Bordeauxwijn, meestal een blend van cabernet sauvignon en merlot, komt uit de wijngaarden van de Médoc, Saint-Émilion en de Graves rondom de stad. In de stad zelf proef je hem in de talloze wijnbars, of leer je hem kennen in de Cité du Vin. Erbij hoort, klassiek, een entrecôte à la bordelaise: een biefstuk met een saus van rode wijn, sjalot en merg. En als zoete afsluiter de canelé, het kleine gebakje met een donkere, krokante karamellaag en een zacht, naar rum en vanille smakend hart.

Canelé
Het visitekaartje
Een klein gebakje, vanbuiten bijna verbrand-karamelbruin, vanbinnen zacht en custardachtig, met rum en vanille. Sinds 1985 een beschermde Bordeaux-specialiteit.
Bordeauxwijn
De drank
De wereldberoemde rode blends uit de Médoc, Saint-Émilion en de Graves. In de stad te proeven in de wijnbars of in de Cité du Vin.
Entrecôte à la bordelaise
Klassieker
Een biefstuk met een rijke saus van rode wijn, sjalot en merg. Het gerecht waarin de stad en de wijn op één bord samenkomen.
Huîtres d'Arcachon
Van de kust
Oesters uit de baai van Arcachon, even verderop aan de Atlantische kust. Vaak gegeten met een glas droge witte wijn ernaast.
Lamproie à la bordelaise
Voor de durver
Prik, een aalachtige riviervis, gestoofd in rode wijn. Een oud en eigenzinnig streekgerecht dat je niet snel ergens anders tegenkomt.
Marché des Capucins
De markt
De grote overdekte markt, door de Bordelais "de buik van Bordeaux" genoemd. In de ochtend de plek voor oesters, kaas en een glas wijn.
Waar je aanschuift Voor de sfeer eet je op de terrassen rond de Place du Parlement of in de straatjes van de wijk Saint-Pierre, het oude hart. De Marché des Capucins is de ochtendkeuze voor oesters en een glas wijn, en langs de hele rivieroever liggen de quais vol terrassen voor het avonduur.
Praktisch & route

Hoe het echt ging

Het plan was een avond en een ochtend. Wat het werd: een paar uur in het centrum op vrijdagmiddag, en daarna door naar Châtellerault om te slapen. De praktische tips hieronder gelden voor een volgende keer, als de stad meer ruimte krijgt.

Aankomst & tijd

Wij kwamen vrijdag 29 mei 's middags aan vanuit Otxandio. Het was in het centrum zo warm dat we het na een paar uur hebben gelaten en zijn doorgereden naar B&B Hotel Châtellerault, ongeveer drie uur noordelijker.

Voor een volgende keer: plan minstens een avond en een ochtend. Compact en wandelbaar centrum, dus dat is genoeg voor de hoogtepunten.

Parkeren

Het historische centrum is grotendeels autoluw. Kies een parkeergarage aan de rand, bijvoorbeeld bij de Quinconces of Victoire, en ga lopend verder.

Of, slim met de auto erbij: parkeer bij een P+R aan een tramlijn buiten het centrum en tram de stad in.

In de stad

Het centrum doe je prima lopend, het is vlak en alles ligt dicht bij elkaar. Voor grotere sprongen is er de moderne tram.

Die tram heeft in het oude centrum geen bovenleiding: de stroom komt uit een rail in de grond, zodat de gevels vrij blijven van draden.

Beste moment

Ga aan het eind van de middag naar de Miroir d'Eau: met laag avondlicht reflecteren de gevels op hun mooist.

De ochtend is rustig en koel, ideaal voor het wandelrondje en de toren van Pey-Berland voordat de drukte komt.

Een mogelijke route voor avond en ochtend

Bij ons werd het alleen stap 1, in een hete middag in plaats van een gouden avond. De rest staat hier voor de volgende keer.

1
Avond · aankomst
Place de la Bourse & Miroir d'Eau

Loop bij avondlicht naar de rivier. De Place de la Bourse weerspiegeld in de Miroir d'Eau is het beeld waar je voor komt.

2
Avond · diner
Saint-Pierre en de quais

Eet in de straatjes van de oude wijk Saint-Pierre of op een terras langs de kade. Een entrecôte bordelaise, een glas Bordeaux.

3
Ochtend · centrum
Grand Théâtre & Rue Sainte-Catherine

Begin bij het Grand Théâtre en loop de Rue Sainte-Catherine in. Koffie en een verse canelé onderweg.

4
Ochtend · hoogtepunt
Cathédrale & Tour Pey-Berland

De kathedraal en, als de benen willen, de toren op voor een laatste panorama over de stad en de rivier.

5
Vertrek
Langs de quais naar de auto

Wandel via de Porte Cailhau en de rivierkades terug. Een laatste blik op de Garonne, en dan de weg naar huis op.

Of, als het regent Bij nat weer zijn de Cité du Vin, het Grand Théâtre en een lange lunch onder de overkapping van de Marché des Capucins fijne keuzes. En een wijnbar met een proeverij maakt elke regenbui draaglijk.
Galerij

Bordeaux in beeld