De Ribeira en de Ponte Dom Luís I van Porto, gezien vanaf Gaia
Reisgids · Dag 4 t/m 8 · vanuit Apúlia

Porto

De stad die haar naam gaf aan een heel land, en aan de wijn die de wereld over ging. Steil, eigenwijs en aan het water gebouwd.

LandPortugal · Norte
Aan de rivierde Douro
Inwoners±230.000
UNESCO-erfgoedsinds 1996
In het kort

Onze grote buur tijdens de strandweek

Vanuit ons strandhuis in Apúlia is Porto een klein uurtje rijden naar het zuiden. Tijdens de vijf nachten aan de kust is de stad de logische uitstap: cultuur, eten en uitzicht, op een steenworp van het zand.

Porto is de tweede stad van Portugal en het tegenovergestelde van een museumstad. Het is een werkstad aan een steile rivieroever, met een UNESCO-historisch centrum dat nog gewoon bewoond en geleefd wordt.

Begon als
Portus Cale
Romeinse handelshaven
Gaf zijn naam aan
Portugal & port
het land én de wijn
De rivier
de Douro
met zes bruggen
Bekendste hap
francesinha
niet voor de fijnproevers
Bijnaam inwoners
tripeiros
de pensetende Portuenzen
Voor ons
Dagtrip
vanuit Apúlia, ~40 min
Geschiedenis

Van Portus Cale tot wereldstad aan de Douro

Porto is ouder dan Portugal, en gaf het land zijn naam. De Romeinen hadden hier een handelshaven, Portus Cale, halverwege de route tussen het latere Lissabon en Braga. Uit die naam groeide eerst het graafschap Portucale en uiteindelijk het hele koninkrijk Portugal. De stad zelf bleef wat ze altijd was: een havenstad die leeft van de rivier.

Die rivier, de Douro, maakte Porto rijk. Stroomopwaarts, in de steile wijngaarden van de Dourovallei, groeide de druif voor een zoete versterkte wijn. Vanaf de zeventiende eeuw kwam die in platte houten rabelo-boten de rivier af naar de kelders aan de overkant, in Vila Nova de Gaia. Engelse handelaren bouwden er een wereldhandel omheen, en zo kreeg de wijn de naam van de stad waar hij verscheept werd: port.

In de negentiende eeuw werd Porto een industriestad, en de rivieroevers kregen hun ijzeren bruggen. De beroemdste is de Ponte Dom Luís I uit 1886, een dubbeldekker van smeedijzer die de bovenstad met Gaia verbindt. Het is het silhouet waar de stad om bekend staat.

Het oude hart, met de Ribeira aan het water, de smalle straten en de met tegels beklede gevels, raakte in de twintigste eeuw deels in verval. In 1996 zette UNESCO het historische centrum op de Werelderfgoedlijst. Sindsdien is Porto opgeknapt zonder zijn ziel te verliezen: het is nog steeds een stad waar de was buiten hangt.

Romeinse tijd Portus Cale
Een Romeinse handelshaven aan de monding van de Douro. De naam Portus Cale groeit later uit tot het woord Portugal.
868 Het graafschap
De edelman Vímara Peres herbevolkt het gebied tussen Minho en Douro en sticht het Graafschap Portucale, de kiem van het latere koninkrijk.
1394 Een wereldreiziger
In Porto wordt Hendrik de Zeevaarder geboren, de prins die de Portugese ontdekkingsreizen op gang bracht.
18e eeuw De porthandel
Engelse handelaren maken van de versterkte wijn uit de Dourovallei een wereldproduct. De kelders in Vila Nova de Gaia lopen vol.
1886 De brug
De Ponte Dom Luís I opent: een dubbeldeks ijzeren boogbrug die tot vandaag het beeldmerk van de stad is.
1996 Werelderfgoed
UNESCO plaatst het historische centrum, de Luís I-brug en het klooster Serra do Pilar op de Werelderfgoedlijst.
Bezienswaardigheden

Wat je gezien moet hebben

Porto is steil. Het oude centrum loopt in trappen en steegjes van de bovenstad omlaag naar de Ribeira, en dan over de brug naar Gaia. Goede schoenen aan, en de rivier als kompas. Hieronder de hoogtepunten, elk met een feitje.

Het beeldmerk Ponte Dom Luís I over de Douro

Ponte Dom Luís I

De dubbeldeks ijzeren boogbrug uit 1886 die de bovenstad met Vila Nova de Gaia verbindt. Over het bovendek lopen de metro en voetgangers, over het onderdek het verkeer. Je kunt hem te voet oversteken, en dat moet je doen: vanaf het bovendek heb je het mooiste uitzicht over de Ribeira, de Douro en de daken van de oude stad. Aan de overkant ligt het klooster Serra do Pilar als uitkijkpunt.

FeitjeDe brug werd ontworpen door Théophile Seyrig, de zakenpartner van Gustave Eiffel. Bij de opening in 1886 was het de langste smeedijzeren boog ter wereld.
Oude stad · UNESCO De Ribeira aan de Douro

De Ribeira

De oudste wijk van Porto, een wirwar van smalle straatjes en hoge, kleurige huizen die tegen de helling omhoog kruipen. Aan de kade liggen de restaurants en bars, met uitzicht op de rivier en de brug. Dit is het kloppend hart van het UNESCO-gebied.

FeitjeDe huizen zijn smal en hoog omdat er belasting werd geheven op de breedte van de gevel. Dus bouwde Porto de lucht in.
Boekhandel De trap van Livraria Lello

Livraria Lello

Een art-nouveau boekhandel uit 1906, met een zwierige rode wenteltrap die het midden van de winkel beheerst en een glas-in-lood plafond erboven. Vaak genoemd als een van de mooiste boekwinkels ter wereld. Reken op een ticket en een rij.

FeitjeDe beroemde trap is niet van hout maar van gewapend beton, een van de eerste in Portugal. De rode kleur kwam er pas in 1993, per ongeluk.
Station · azulejos De stationshal van São Bento met azulejos

Estação de São Bento

Een gewoon werkend treinstation, maar de aankomsthal is een kunstwerk: de muren zijn bekleed met twintigduizend blauw-witte tegels die de geschiedenis van Portugal vertellen. Gewoon naar binnen lopen, gratis, en omhoog kijken.

FeitjeKunstenaar Jorge Colaço deed er elf jaar over, van 1905 tot 1916. De tegels tonen veldslagen, een koninklijk huwelijk en de oogst op het land.
Uitzicht De Torre dos Clérigos

Torre dos Clérigos

De ranke barokke klokkentoren naast de Igreja dos Clérigos, zichtbaar vanuit half de stad. Wie de bijna tweehonderd treden beklimt, krijgt een rondom-panorama over de daken, de rivier en de zee in de verte.

FeitjeMet haar 75 meter was de toren van 1763 tot het einde van de negentiende eeuw het hoogste gebouw van heel Portugal.
Religieus erfgoed De kathedraal van Porto

Sé do Porto

De kathedraal op de hoogste heuvel van de oude stad, deels nog een romaanse vesting uit de twaalfde eeuw. Het plein ervoor is een van de beste gratis uitkijkpunten van Porto, en het beginpunt van de afdaling naar de Ribeira.

FeitjeDe kathedraal heeft de zware, gekanteelde muren van een burcht: in de middeleeuwen was een kerk ook een toevluchtsoord.
Architectuur Het Palácio da Bolsa

Palácio da Bolsa

Het neoklassieke beursgebouw van de negentiende-eeuwse handelselite van Porto. Van buiten streng, van binnen pure pronk, met als hoogtepunt de Arabische Zaal: een met goud overladen ruimte in moorse stijl. Alleen met rondleiding te bezoeken.

FeitjeDe Arabische Zaal kostte achttien jaar werk. Hij is geïnspireerd op het Alhambra en werd gebouwd om buitenlandse handelspartners te imponeren.
Tegelkunst De azulejo-gevel van de Igreja do Carmo

Igreja do Carmo

Een achttiende-eeuwse kerk waarvan de hele zijgevel is bekleed met een enorm blauw-wit tegeltableau. Het mooiste voorbeeld van de Portugese azulejo-traditie die je overal in Porto tegenkomt, op kerken, huizen en stations.

FeitjeTussen de Igreja do Carmo en de buurkerk zit een van de smalste huizen van Porto, ooit gebouwd om de twee kerken letterlijk uit elkaar te houden.
Over de rivier Rabelo-boten op de Douro bij Vila Nova de Gaia

Vila Nova de Gaia & de Douro

De overkant van de rivier, technisch een eigen stad. Hier staan de beroemde portkelders waar de wijn ligt te rijpen, met rondleidingen en proeverijen. Aan de kade liggen de platte rabelo-boten die de port vroeger de rivier af brachten.

FeitjeDe port rijpt eeuwenlang al in Gaia, niet in de wijngaarden: het koelere rivierklimaat aan de monding is beter voor het lange lageren.

De bezienswaardigheden van het centrum. Klik op een stip voor de naam. Het oude centrum is steil maar compact: bijna alles ligt tussen de Sé bovenaan en de Ribeira aan het water.

Eten & drinken

Francesinha, port en pensgerechten

De keuken van Porto is hartig, stevig en zonder kapsones. Het verhaal erachter draagt de stad als geuzennaam: de mensen van Porto heten tripeiros, de penseters.

De legende: in de vijftiende eeuw stond Porto al het goede vlees af aan de vloot die uitvoer om Ceuta te veroveren, en hield zelf alleen de pens over. Daar maakten ze tripas à moda do Porto van, en de bijnaam bleven ze met trots dragen. Of het waar is doet er niet toe, het gerecht staat nog op de kaart. Erbij hoort, natuurlijk, een glas port: de zoete versterkte wijn die zijn naam aan de stad ontleent en het beste geproefd wordt in een kelder in Gaia.

Francesinha
Het visitekaartje
Een torenhoge tosti met meerdere soorten vlees, overgoten met gesmolten kaas en een pittige saus van bier en tomaat. Vaak met een gebakken ei en friet erbij. Niet subtiel, wel onvergetelijk.
Vinho do Porto
De drank
De versterkte wijn uit de Dourovallei, van lichte witte port als aperitief tot diepe oude tawny als afsluiter. Proeven doe je in de kelders van Vila Nova de Gaia.
Tripas à moda do Porto
Het eregerecht
Een stoofpot van pens met witte bonen, chouriço en groenten. Het gerecht waar de stad zijn bijnaam aan dankt, en waar de Portuenzen onverminderd trots op zijn.
Bacalhau
Stokvis
Gezouten kabeljauw, in Portugal op honderden manieren bereid. In Porto vaak als bacalhau à Gomes de Sá, met aardappel, ui en olijf uit de oven.
Pastel de nata
Zoet
Het romige custardtaartje met de krokant gebrande korst. Elke pastelaria heeft zijn eigen recept, dus proeven loont, het liefst nog warm.
Bifana
Tussendoor
Een eenvoudig broodje met dun gesneden, gemarineerd varkensvlees. Het straatvoedsel van Porto: snel, goedkoop en precies goed tussen twee bezienswaardigheden door.
Waar je aanschuift Voor de sfeer eet je aan de kade van de Ribeira, met de brug in zicht. Voor een francesinha gaan locals naar plekken als Café Santiago of Cervejaria Brasão. Markthal Mercado do Bolhão is goed voor een hap tussendoor, en het historische Café Majestic aan de Rua Santa Catarina voor koffie in art-nouveau-decor.
Praktisch & route

Een dagtrip die soepel loopt

Vanuit Apúlia is Porto een makkelijke uitstap. Omdat we vijf nachten aan de kust zitten, kan het zonder haast: één volle dag voor de stad, of twee halve als het strand ook lonkt.

Heen vanaf Apúlia

Het is ongeveer 40 minuten rijden naar het zuiden over de snelweg, zo'n veertig kilometer langs de kust.

Rijd niet de oude stad in: die is steil, smal en lastig parkeren. Zet de auto aan de rand of bij een metrostation en ga lopend of met de metro verder.

Parkeren

Kies een parkeergarage aan de rand van het centrum, bijvoorbeeld bij Trindade of de Câmara, en reken op een paar euro per uur.

Alternatief: parkeer gratis of goedkoop bij een metrostation buiten het centrum en neem de metro de stad in.

In de stad

Het centrum doe je lopend, al is het klimmen en dalen. Voor de heuvels zijn er de metro, bussen en de historische tram langs de rivier.

Met de Andante-kaart reis je met metro, tram en bus op één oplaadbaar kaartje. Tussen Porto en Gaia kun je ook de kabelbaan nemen.

Timing

Reken op een volle dag voor een goed rondje, inclusief een portproeverij in Gaia.

Geen druk: de basis blijft Apúlia, dus je kunt 's avonds gewoon terug naar het strandhuis, of de stad over twee dagen verdelen.

Een wandelroute van boven naar beneden

1
Start · bovenstad
São Bento, Clérigos, Lello

Begin bij station São Bento voor de tegelhal, loop langs de Torre dos Clérigos en de Livraria Lello. Dit is de bovenstad, waar het nog vlak is.

2
Afdalen
Via de Sé naar het water

Loop naar de kathedraal voor het uitzicht, en daal dan door de steegjes af richting de rivier. Het wordt steil, maar elke hoek geeft een nieuw doorkijkje.

3
Aan de rivier
Lunch op de Ribeira

Schuif aan de kade aan voor een francesinha of bacalhau, met de brug en de rabelo-boten in zicht. Het drukste maar ook het mooiste plekje van de stad.

4
Over de brug
Het bovendek van de Luís I

Steek de Ponte Dom Luís I te voet over het bovendek over. Onderweg het beste uitzicht over de Ribeira; aan de overkant het klooster Serra do Pilar.

5
Afsluiter · Gaia
Port proeven in de kelders

In Vila Nova de Gaia een portkelder in voor een rondleiding en een proeverij. Daarna terug over de brug, of met de kabelbaan en de metro.

Of, als het regent Porto en regen horen bij elkaar. Bij nat weer zijn de tegelhal van São Bento, de Livraria Lello, het Palácio da Bolsa en de overdekte portkelders in Gaia prima keuzes, met een lange lunch op de Ribeira ertussen.
Galerij

Porto in beeld

De Ribeira en de Ponte Dom Luís I vanaf Gaia
De Ribeira en de Ponte Dom Luís I, gezien vanaf Gaia
Ponte Dom Luís I
De Ponte Dom Luís I over de Douro
De Ribeira
De kleurige huizen van de Ribeira
Livraria Lello
De rode trap van Livraria Lello
Station São Bento
De tegelhal van station São Bento
Torre dos Clérigos
De barokke Torre dos Clérigos
Sé do Porto
De kathedraal van Porto
Palácio da Bolsa
Het Palácio da Bolsa
Igreja do Carmo azulejos
De azulejo-gevel van de Igreja do Carmo
Rabelo-boten op de Douro
Rabelo-boten op de Douro bij Gaia
Tripas à moda do Porto
Tripas à moda do Porto, het eregerecht